
Η
λύτρωση
Απόλυτη
ηρεμία. Νεκρική σιγή. Ξαφνικά η γαλήνη του χώρου διαταράσσεται από τους ήχους
μηχανημάτων. Ήχοι γνώριμοι που μου φέρνουν στη μνήμη τα φλιμπεράδικα που ήταν
στη μόδα τη δεκαετία του 80, που επισκεπτόμουν όταν ήμουν έφηβος. Τότε που
έπαιζα ηλεκτρονικά παιχνίδια ανέμελα και χειριζόμουν με μοχλό και κουμπιά τους ήρωες
των παιχνιδιών και έβλεπα στην οθόνη τα αποτελέσματα των χειρισμών μου. Το
παιχνίδι τελείωνε όταν ο ήρωας έχανε τις ζωές του. Δεν υπήρχε το διαδίκτυο
εκείνη την εποχή. Ένα όμορφο συναίσθημα αναπόλησης με διαπερνά. Όμως γρήγορα
επανέρχομαι στο παρόν, ανοίγω τα μάτια και συνειδητοποιώ την προέλευση των ήχων
και το χώρο. Τώρα εγώ είμαι ο ήρωας, ενώ
κάποιοι άλλοι ασκούν χειρισμούς πάνω μου και παρακολουθούν τα αποτελέσματα των
χειρισμών τους από γραφήματα και μετρήσεις στις οθόνες, ενώ παράλληλα
παράγονται διάφοροι ήχοι. Βρίσκομαι στο ψυχρό περιβάλλον της εντατικής.
Ακόμα
θυμάμαι το γιατρό να μασάει τα λόγια του, όταν προσπαθούσε να μου πει τη
διάγνωση. Πάντα ήθελα να γνωρίζω την αλήθεια όσο σκληρή και αν ήταν. Έτσι ο
γιατρός ενώ το απέφυγε αρχικά, αναγκάστηκε να μου ομολογήσει την πραγματικότητα.
Του είπα ότι με σκοτώνει η άγνοια και η αμφιβολία, ενώ γνωρίζοντας την αλήθεια
αντιμετωπίζω τις καταστάσεις καλύτερα. «Καρκίνος σε προχωρημένο στάδιο» είπε. Ταράχθηκα
στο άκουσμα, αλλά ένιωθα και μια ανακούφιση που γνώριζα. Η σύντροφος μου το
ήξερε όμως το έκρυβε επιμελώς, προσπαθώντας να μη δείξει κάτι. Είναι ισχυρή
προσωπικότητα και σήκωνε το βάρος της γνώσης μόνη της. Όμως μέσα της υπέφερε. Όσο
αγέρωχη και αν έδειχνε, καταλάβαινα ότι κάτι έτρωγε τα εσώψυχά της και ας μην το
παραδεχόταν. Όταν της είπα ότι το έμαθα κατέρρευσε. Με νοιαζόταν τόσο πολύ που
δεν ήθελε να ξέρω. Τη νοιαζόμουν τόσο πολύ, που δεν ήθελα να βασανίζεται. Το
μοιραστήκαμε και το παλέψαμε μαζί, όπως και όλα τα άλλα στα χρόνια που είμαστε
μαζί.
Βρίσκομαι
στο τελικό στάδιο της νόσου. Δεν υπάρχει καμία ελπίδα για ίαση. Η αντίστροφη μέτρηση έχει ξεκινήσει. Οι πόνοι
είναι πιο έντονοι και τα παυσίπονα το μόνο που καταφέρνουν είναι να τους
καταπραΰνουν. Δε μπορώ να κάνω πια και πολλά πράγματα παρά μόνο να σκέφτομαι. Τραγικό
ον ο άνθρωπος. Είναι το μόνο ον που από τη στιγμή που γεννιέται και αποκτά
συνειδητότητα, έχει την επίγνωση του θανάτου του. Αναρωτιέμαι πως ένας Τέλειος
και Άφθαρτος Θεός έφτιαξε ένα τόσο ατελές δημιούργημα, υλικό και φθαρτό.«Κατ’
εικόνα και καθ’ ομοίωσιν» ισχυρίζονται δογματικά κάποιοι. Αμαρτωλός από τη
γέννησή του κουβαλώντας το προπατορικό αμάρτημα. Θεϊκή τιμωρία ή ανθρώπινη
θεωρία ενός θρησκευτικού συστήματος; Πως ένας Πανάγαθος Θεός που αγαπά τα
δημιουργήματά του, επιτρέπει να πάσχουν; Μήπως Του έχει αποδοθεί μία ιδιότητα
που δεν έχει, από διάφορα θρησκευτικά δόγματα για δικές τους σκοπιμότητες;
Άγνωστες οι ιδιότητες, οι προθέσεις και η φύση του Δημιουργού. Κυνηγημένος ο άνθρωπος από θεούς, δαίμονες και
το χειρότερο από ανθρώπους. Το οξύμωρο είναι ότι εμείς οι άνθρωποι συνειδητοποιώντας
τη θνητότητα και τη φθαρτή φύση μας, αντί να έχουμε αλληλεγγύη μεταξύ μας στις
δυσκολίες που βιώνουμε, είτε αδιαφορούμε είτε βλάπτουμε τους συνανθρώπους μας,
καθιστώντας έτσι το επίγειο πέρασμά μας ακόμα πιο οδυνηρό. Γινόμαστε απάνθρωποι κάποιες φορές. Θύτες και
θύματα των συνανθρώπων μας, θύτες και θύματα της φύσης, θύτες των ζώων όχι μόνο
από διατροφική ανάγκη, αλλά και για εμπορική εκμετάλλευση, ρύπανση και το
χειρότερο ακόμα και για διασκέδαση. Έλλογα πολιτισμένα όντα κατά τα άλλα! Ευτυχώς πάντα υπάρχουν και φωτεινές
εξαιρέσεις που διατηρούν την ελπίδα ζωντανή.
Η
κατάσταση χειροτερεύει και είναι μη αναστρέψιμη. Δε θέλω να βασανίζομαι άδικα,
ούτε μαζί με εμένα οι δικοί μου άνθρωποι. Πάντα ήθελα μια ζωή με ποιότητα και
ένα αξιοπρεπές τέλος. Τα δικαιώματα του σεβασμού της ανθρώπινης αξιοπρέπειας,
της ακεραιότητας του προσώπου και της ελευθερίας βρίσκονται κατά την κρίση μου
στην κορυφή της πυραμίδας των ανθρώπινων δικαιωμάτων και υπερτερούν από το
δικαίωμα της ζωής. Όταν καταστρατηγείται η ανθρώπινη αξιοπρέπεια και όταν το άτομο
δεν έχει ποιότητα ζωής και βιώνει μια κατάσταση επώδυνη και μη αναστρέψιμη, θα
πρέπει να έχει την ελευθερία να επιλέξει αν θελήσει να λυτρωθεί από αυτή την
κατάσταση και να αποφύγει μια περαιτέρω ταλαιπωρία περιμένοντας το τέλος. Έτσι
ασκώντας το δικαίωμα της ελευθερίας και της ελεύθερης βούλησης, πήρα την
απόφαση να τερματίσω το μαρτύριο μου, όταν εξαντληθούν οι αντοχές μου. Ετοίμασα
ένα ενυπόγραφο κείμενο στο οποίο εξέφραζα την επιθυμία μου και τεκμηρίωνα τους
λόγους της απόφασής μου. Ζητούσα να εκτελεστεί η απόφασή μου είτε όταν η
κατάσταση θα ήταν αφόρητη και θα επέλεγα ότι ήταν η κατάλληλη στιγμή, είτε όταν
θα έπεφτα σε κώμα.
Η κατάσταση έγινε αφόρητη. Ήρθε η ώρα να
εκτελεστεί η απόφασή μου. Γνωστοποίησα την απόφαση και το κείμενο στους
γιατρούς, στον περίγυρό μου, ακόμα και στο δικηγόρο μου, για είναι επίσημα
γνωστή η επιλογή μου και να μην έχει κανείς καμιά επίπτωση. Οι γιατροί και ο
δικηγόρος μου είπαν ότι αυτό που ζητούσα δε μπορεί να εφαρμοστεί, γιατί δεν
υπάρχει νομοθετικό πλαίσιο για την ευθανασία
και όποιος εφάρμοζε την επιθυμία μου θα είχε ποινικές ευθύνες. «Μα είναι δυνατόν να μη λαμβάνετε υπόψη τα θεμελιώδη
δικαιώματα της ελευθερίας και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας; Ούτε και το
ενυπόγραφο κείμενο της τελευταίας μου επιθυμίας;» ρώτησα έξαλλος. Οι γιατροί
και το νοσηλευτικό προσωπικό με παρακολουθούσαν για να είναι σίγουροι ότι δε θα
προβώ σε ενέργεια κατά της ζωής μου και βρουν το μπελά τους.
Οι
αντιδράσεις στον περίγυρο ήταν ποικίλες. Κάποιοι ισχυρίστηκαν ότι τη ζωή την
αφαιρεί μόνο ο Θεός, ενώ αν το έπραττα εγώ θα ήταν αυτοκτονία και αν το έπραττε
τρίτος δολοφονία. Οποιαδήποτε ανθρώπινη παρέμβαση είναι αμαρτία. Πραγματικά
αστείος ισχυρισμός στην κατάστασή μου. Ήδη ήμουν καταδικασμένος σε θάνατο από
την επάρατη νόσο και το επερχόμενο τέλος ήταν θέμα ημερών ή εβδομάδων. Το μόνο
που θα έκανα ήταν να συντομεύσω το διάστημα του αργού θανάτου. Ποιος Πανάγαθος
Θεός θα με κατέκρινε γι αυτό; Αυτές είναι θεωρίες θρησκευτικών δογμάτων και
Ιερατείων. Γιατί δε δέχονται την ελεύθερη βούληση του ανθρώπου, που οι ίδιοι
διακηρύσσουν ότι υπάρχει; Ή πρέπει να
εφαρμόζεται μόνο σε όρια που θέτουν τα δόγματα; Στην περίπτωση των ορίων, δεν
υπάρχει ελεύθερη βούληση. Η σύντροφός μου, κάποιοι συγγενείς και φίλοι ήταν
εγκλωβισμένοι στο ηθικό δίλημμα. Τη σύντροφό μου δε θα την έφερνα ποτέ στην
τραγική θέση να εκτελέσει την επιθυμία μου. Αρκετά είχε τραβήξει εξαιτίας μου.
Δεν ήθελα να την επιβαρύνω και άλλο. Απεναντίας ήθελα να την απαλλάξω το
συντομότερο, για να μπορέσει να προχωρήσει μπροστά. Της είπα ότι θέλω να
ξαναφτιάξει τη ζωή της και να είναι ευτυχισμένη. Κάθε άνθρωπος στο πεπερασμένο
επίγειο πέρασμά του αξίζει την ευτυχία.
Μόνο
ένας παιδικός μου φίλος και συμφοιτητής με καταλάβαινε απόλυτα και σεβόταν την
επιθυμία μου. Πηγαίναμε μαζί σχολείο, μεγαλώσαμε και παίζαμε στην ίδια
γειτονιά. Στη συνέχεια ο καθένας πήρε το δρόμο του, όμως μετά από χρόνια
ανταμώσαμε ξανά, σπουδάσαμε μαζί Φιλοσοφία, μοιραστήκαμε τους προβληματισμούς
και τα κοινά μας ενδιαφέροντα και αναπτύχθηκε μια δυνατή φιλία. Συνήθως όταν
συζητούσαμε βλέπαμε τα πράγματα από διαφορετικές πλευρές και αυτό δημιουργούσε
συνθέσεις. Έβλεπε τα πράγματα με μια πιο απαισιόδοξη οπτική σε σχέση με μένα. Πάντα
υπολόγιζα τη γνώμη του και δεχόμουν την καλόπιστη κριτική του. Διαβάζει αρκετά
και γράφει εξαιρετικά. Είναι πολύ καλός με ότι καταπιάνεται και φέρνει πάντα
εις πέρας ότι αναλαμβάνει. Παρά τις διαφωνίες μας σε άλλα θέματα και οι δύο
επιθυμούμε ένα αξιοπρεπές τέλος. Γι αυτό θεώρησα ότι είναι ο κατάλληλος
άνθρωπος να με λυτρώσει. Συζητήσαμε το θέμα και παρά τους αρχικούς του
ενδοιασμούς συμφώνησε να με βοηθήσει. Έπρεπε να βρεθεί ο κατάλληλος τρόπος έτσι
ώστε αφενός να είναι ανώδυνος για μένα και αφετέρου να μην υποψιαστούν το φίλο
μου και μπλέξει άδικα με το νόμο. Μετά από δύο ημέρες με επισκέφτηκε ξανά.
Κάποια στιγμή κοίταξε γύρω του και μόλις βρήκε την κατάλληλη ευκαιρία, έβγαλε
ένα μπουκαλάκι νερού και μου έδωσε να πιω. Ήπια και χαμογέλασα με ανακούφιση
και ευγνωμοσύνη για το φίλο μου. Τον ευχαρίστησα, ανταλλάξαμε ευχές και
αποχαιρετιστήκαμε. Έκλεισα τα μάτια μα
οι ήχοι των μηχανημάτων δε με άφηναν να κοιμηθώ. Κάποια στιγμή οι ήχοι
χάνονται. Το παιχνίδι τελείωσε. Απόλυτη ηρεμία. Νεκρική σιγή!!!
Γιάννης Βαΐτσας